Directrices da política social en saúde mental



Luis Carmona. T. Social

UHRP Hospital de Piñor Ourense

Correspondencia: Luis.Rodriguez.Carmona@sergas.es


RESUMO


Estamos a pasar un momento crítico e moi decisivo no emprego das políticas sociais neste país. As directrices políticas que son destinadas a clase social mais desfavorecida teñen un claro obxectivo residual co estado de benestar. A nosa clase política é complice de que as políticas neoliberales imperen dende un mercado financiero excluínte. É decisivo que esta sociedade que acostuma ao adormecemento e a avergoñarse por defender os seus dereitos se plantee dunha maneira decisiva o cambio dun modelo político que nos leva o límite social coma sociedade. Neste artigo dou conta de cómo dende unha acción microsocial dun profesional se comproba como o adoctrinamento da sociedade da lugar a que o deterioro das necesidades mais esenciais se faga coa nosa permisividade.


Palabras clave: Políticas neoliberais-Estado do Benestar-Empobrecemento-Responsabilidade cidadá-Un futuro confuso.


RESUMEN


Estamos atravesando un momento crítico y muy decisivo en el empleo de las políticas sociales en este país. Las directrices políticas que son destinadas a la clase social más desfavorecida tienen un claro objetivo residual con el estado del bienestar. Nuestra clase política es cómplice de que las políticas neoliberales imperen desde un mercado financiero excluyente. Es decisivo que esta sociedad que acostumbra al adormecimiento y ha avergonzarse por defender sus derechos se plantee de una manera decisiva el cambio de un modelo  político que nos lleva al límite social como sociedad. En este artículo doy cuenta de cómo desde una acción microsocial de un profesional se comprueba como el adoctrinamiento de la sociedad da lugar a que el deterioro de las necesidades más esenciales se haga con nuestra permisividad.


Palabras clave: Políticas neoliberales - Estado del Bienestar -Empobrecimiento - Responsabilidad ciudadana - Un futuro confuso.


No artigo 49 da Constitución Española se recolle que son os poderes públicos os que realizarán unha política de previsión, tratamento, rehabilitación e integración dos disminuidos físicos, sensoriales e psíquicos, ós que prestarán a atención especializada que requiran e ampararán especialmente para o desfrute dos dereitos que o título outorga a todos os cidadáns.

Empezo este artigo mencionando a norma suprema que rixe o noso ordenamento xurídico español, non sei ben por qué me fago eco dun artigo onde a discapacidade mental coma outras discapacidades non é tida en conta actualmente polos poderes públicos.


Dende o ano 2006 en que a miña relación profesional ten que ver con aquelas persoas que están diagnosticadas dunha discapacidade mental comprobei e denunciei na administración pública coma os seus dereitos constitucionales son relegados e esquecidos.


Moitos profesionais, asociacións ou plataformas cidadáns denunciaron dende hai xa demasiados anos a débeda social e humana que se ten con estes cidadáns.


Nos últimos anos son innumerables as ocasións nas cales me dirixín en persoa ou a través de escritos aos responsables de Saúde Mental e da Consellería de Traballo e Benestar en facerlles chegar as necesidades perentorias que tiñan os ciudadáns cun diagnóstico psiquiátrico.


Recoñézo que en certa maneira foi unha perda importante do meu tempo, anos despois comprobo como a soberbia e o mediocre están aboados nos postos da alta dirección administrativa e con esas destrezas impiden a ninguén conseguir absolutamente nada. Tamén observei de xeito consternado como dende o funcionariado se deixan adoctrinar ou se lles conxelan os seus fundamentos éticos observando as historias de vida destes ciudadáns con importantes carencias e seguen a colaborar aplicando medidas sociais tan inxustas que atropelan a calidade e o futuro das vidas destas xentes.  


Despois de todo este desgaste sen que nada fora non modificado senón alo menos tido en conta dirixín a miña teimosía á figura do Valedor do Pobo por aquelo de que a inercia dun se resiste a dobregar de cualquer xeito.


É sabido co Valedor é un alto comisionado parlamentario, un órgano autónomo e independente e coordinado co Defensor do Pobo. Encargase de supervisar as actuacións da administración e emprega para elo medidas disuasorias como advertencias, recomendacións, suxerencias e recordatorios que persuadan a violación continuada dos dereitos dos ciudadáns.  


Coma un autómata ou un puxilista confuso depositei meus vans esforzos na figura do Valedor do Pobo por aquelo de necesitar tamén unha saída digna o meu empeño.


O Valedor do Pobo solicitou información ás Consellerías implicadas na denuncia e que por competencias distintas recaen na Consellería de Sanidade e na Consellería de Traballo e Benestar.


Ante a disparidade de opinión existentes ó respecto entre o que eu denunciaba e as explicacións administrativas dadas o Valedor do Pobo requiriu as opinións profesionais do Colexio Oficial de Médicos, do Colegio de Traballo Social e de FEAFES.


En moitas ocasións observo o frenesí da unidade hospitalaria de rehabilitación psiquiátrica onde traballo, o 80% dos ciudadáns ingresados actualmente non ten posibilidades dun alta clínica con certas garantías sociais por diversas causas. Na grande maioría os doentes conservan habilidades dabondo para cursar a súa saída hospitalaria pero estas habilidades deben ser completadas con distintos recursos comunitarios que se atopan bloqueados, outros son inexistentes e nalgunhas ocasións non son axeitados para impedir que unha alta clínica se converta nunha situación de desprotección social. En ocasións nos congratulamos entre nós cando se producen dúas ou tres altas, suponnos certo alivio sen reparar que dende hai semanas esperan unha ducia de novos ou coñecidos doentes nas urxencias ou nas unidades de agudos necesitados dunha cama hospitalaria. Estou seguro que se supervisásemos a comunidade o estado clínico doutros doentes non demandantes ou non detectados pola rede socio-sanitaria precisaríamos de dúas unidades mais de hospitalización.


Ás veces pode resultar cansino miñas impresións profesionais cara os meus compañeiros de profesión (psiquiatras, psicólogos, terapéutas ou ats entre outros) acerca da realidade social que hai fóra do hospital, incluso compañeiros de profesión califican o meu descurso coma exaxerado ou non se pronuncian sobre él o que incomoda mais todavía pero hai que ser moi pouco observador para non decatarse coma a cidadanía soporta situacións límite.


Hai dúas circunstancias que propician que o seu olvido político se produza; o estigma tan arraigado na nosa comunidade que os mantén distanciados do propio desexo coma sociedade e outro ser ciudadáns que non demandan nada directamente.


Estas dúas situacións permitenlle a unha clase política que ao non haber demanda macro-social nin persoalizada se lle faciliten cas inversións en saúde mental caerán salvaxemente.


En non poucas ocasións cheguei ao convencemento de que é mellor ca estancia dos doentes no hospital se prolongue, con elo aseguramos non abocalos á exclusión social, en certa maneira a nosa moi sensible clase política conseguíu retroceder o ano 1986 onde a Ley Xeral de Sanidade daba os primeiros pasos.  


O realmente preocupante é que cidadáns ¨sans¨ que se atopan en risco de exclusión social poidan desencadear unha patoloxía crónica e os que xa teñen esta dificultade clínica se vexan condicionados á exclusión social por carencia de recursos comunitarios.

  

CAUSAS E CONSECUENCIAS


No ano 2002 nunha xuntanza celebrada na cidade belga de Bruselas e con participación de todos os ministros membros da UE se recomenda á clase política que se debe adaptar ás necesidades das personas que sofren dunha situación de exclusión social procurando cos profesionais de primeira liña teñan sensibilidade dabondo fronte as súas necesidades.


Os nosos gobernantes nestes últimos anos de bipartidismo estas e outras tantas recomendacións obviaronas dunha maneira premeditada, as políticas sociais teñen ante todo unha intención financeira que non humana. Este é o xermen de todo, podemos por en valor carencias que deterioran a vida dos ciudadáns cunha discapacidade mental como pode ser o déficit de todo tipo de recursos para limitar a súa liberdade individual, evitar o abuso ou a violación dos seus dereitos humanos, o acceso a un mercado laboral normalizado, dispositivos comunitarios axeitados, valoracións xustas na dependencia, formación especializada nos distintos profesionais etc que se a inversión é cada vez mais insuficiente as respostas das políticas sociais seguen a senda do deficitario.


Quero enagadir que ademais dos recortes consabidos existe  unha disparidade territorial relativa á asistencia sanitaria e a atención social en diferentes partes do territorio nacional inadmisible. A modo de exemplo no ano 2003 segundo o Observatorio de Saúde Mental da AEN o País Vasco por cada 100.000 habitantes tiña 10,8 psiquiatras e 17,8 enfermeiros/as, na Comunidade Valenciana eran sen embargo era de 2,64 e 4,93 respectivamente.


Outro exemplo de moitos é respecto ós Traballadores Sociais dun 0,71 na Rioxa e de 3,60 no País Vasco. Existen inexplicablemente distintas respostas sanitarias e sociais segundo un resida neste país sendo os seus dereitos constitucionales extensibles e igualitarios supostamente para todos os cidadáns do territorio nacional.


Segundo a OCDE o crecemento do gasto sanitario entre os anos 1997-2002 para España foi do 2,6 e para a UE do 4,0. Segundo a OMS e o Ministerio de Consumo Español a evolución do gasto público entre os anos 1992-2002 baixou case nun 7% en cambio o gasto privado subíu un 6,6%.


O incremento do gasto relativo a saúde mental débese principalmente á irrupción de novos medicamentos (antipsicóticos e antidepresivos) e non ó crecemento dos recursos de persoal segundo se recolle no informe do Observatorio Europeo de Políticas e Sistemas Sanitarios.


Segundo a OMS estamos no furgón de cola en canto ós índices de profesionais do sector de saúde mental, situación que non acontece co gasto farmacéutico.


Fago unha reseña sobre as cuestión que menciona o informe do Observatorio Europeo onde hai algunhas cuestións estratéxicas a ter en conta para España:


1.- Un mellor coñecemento do que o Sistema Nacional de Saúde se gasta en Saúde Mental.

2.- Unha mellor organización da información acerca do que fai realmente a rede de saúde mental.

3.- Contar cunha carteira de servicios común, viable e axeitada ás necesidades da población.

4.- Unha mellor definición das funcións, organización e competencia das unidades asistenciais que constitúen a rede de saúde mental.

5.- Un maior compromiso coa continuidade de coidados do doente dentro do territorio que implique tanto a AP coma a AE.

6.- Contemplar a formación continuada coma unha obriga dos profesionais dentro da súa carreira profesional e como un compromiso de calidade do sistema de saúde cara eles.

7.- Dispoñer de indicadores de calidade e evaluación asistencial comparables en tódalas comunidades autónomas.

8.- Asegurar a cooperación leal entre os distintos territorios.

9.- Redifinir o rol actual da comunidade e a familia dentro do doente en canto a súa atención, seguemento e o mantemento da súa calidade de vida.

10.- Desenrolar medidas eficaces que reduzan o estigma do doente dentro das sociedades tan competitivas coma as actuais.  


É imposible que sen un cambio do modelo político se poida plantexar nada que mellore a calidade de vida daquelas personas que teñen unha discapacidade. Podemos modificar o modelo asistencial médico o cal atópase desfasado xa sexa nas valoracións de discapacidade ou nas limitacións da capacidade de obrar dos ciudadáns por outro modelo de orde social ou nun modelo fundamentado nos dereitos humanos que se este axioma operativo non ven acompañado dun interés político e inversions económicas axeitadas blindadas nos orzamentos futuros o deterioro dos dereitos non só destas persoas se non os nosos tamén serán cada vez mais evidenciables.


OS FEITOS DENUNCIADOS


A queixa que fago chegar o Valedor do Pobo é unha denuncia  continuada no tempo que fai reseña os aspectos fundamentais nos dereitos e nas condicións de vida dos cidadáns con discapacidade mental.


Aspectos relacionados con:


1.- A permanencia dos doentes en unidades de rehabilitación psiquiátrica por non dispor de recursos socio sanitarios dabondo na comunidade. Aporto datos onde os doentes permaneceron nalgúns casos 20, 30, 40 incluso 50 anos e que dende hai moito tempo a súa estadía hospitalaria é totalmente innecesaria. Un 70% desta xente a súa saída hospitalaria non dependerá directamente da administración pública con competencias do Servicio de Dependencia senón que serán os seus aforros ou aqueles recursos benéficos-asistenciais as súas únicas esperanzas. Esta situación é moi parecida a outras que xa se producían hai case 40 anos en calquera manicomio estatal.


Do previsto no art. 16 do Decreto galego 15/2010 onde se sinala ca tramitación dos procedementos nos supostos de emerxencia social terá prioridade por razón como unha situación de desamparo ou abandono, malos tratos físicos ou psíquicos, ou unha situación de risco grave inminente para a súa integridade física ou psíquica non ten cabida alo menos para os doentes psiquiátricos de Ourense. A situación de desamparo encaixada e contemplada nos casos como a institucionalización innecesaria non garante outros dereitos coma ciudadáns, dese caso entón modifiquemos o sentido da palabra ou sustituámola por outra.


A administración pública exíseme de respetar os derechos constitucionais duns ciudadáns o eludir as súas responsabilidades e a obriga de lle proporcionar a atención comunitaria desexable en cada intre ás persoas que permaneceron desterrados socialmente primeiro en manicomios e agora en unidades de rehabilitación psiquiátrica.


2.- Denuncio co convenio firmado polas Consellerías de Sanidade e de Traballo e Benestar no ano 2011 operativamente non soluciona a entrada no sistema de dependencia ós doentes con clínica psiquiátrica, é un canto de sereas coma en moitos outros convenios, decretos ou normas administrativas. Na práctica real os doentes deben pasar polos criterios administrativos paralizantes do Servicio de Dependencia sen que se considere os innecesarios anos de reclusión perpetúando a súa institucionalización ou que poidan quedar excluidos se lles da a alta clínica. Danlle a mesma consideración ou oportunidade ós ciudadáns que están nos domicilios que o que leva 40 años en acollemento institucional.


A Consellería de Sanidade destaca o convenio denunciado e pon en valor a cifra de 118 persoas que se beneficiaron da saída dun dispositivo psiquiátrico a un residencial de Dependencia. Non repara en que a grande maioría deses doentes saíron dos hospitais de Conxo ou de Castro de Lea, lugares nos que habería que debater e moito sobre as condicións humanas nas que se lle consentíu a administración sostelos no tempo, pero esa cifra aportada apenas nada ou nada se pode vincular o antigo hospital de Toén. É mais menciona como un fito histórico o peche deste hospital sen atribuir que foi gracias á iniciativa dun reducido grupo de clínicos do hospital que ca súa denuncia ante o Parlamento e o Valedor do Pobo acadaron cas condicións infrahumanas cas distintas administracións consintiron no tempo dese paso á recuperación da dignidade dun hospital psiquiátrico.


3.- Fago mención o baremo da valoración de dependencia onde este non se axusta ás necesidades deste tipo de doentes cinguíndose en exclusiva os aspectos físicos ou de estricta movilidade. É certo ca Consellería non pode modificar dito baremo pero si o R.D 174/2011 permite considerar aspectos como son os informes de salúde e a información aportada no seu contorno habitual. Sobre todo e baixo o meu criterio non existe unha formación axeitada nos profesionais que toman  unha decisión definitiva tan importante sobre o grao de limitación de autonomía que presenta o doente. É polo tanto decisiva que o criterio clínico dos especialistas e profesionais encargados da atención directa dos baremados teñan un peso decisivo.


4.- É tal o descoñecemento alarmante sobre as necesidades destas persoas que determinadas situacións básicas non son contempladas por ser totalmente descoñecida ou ignorada a súa realidade particular. A carteira de servicios non se debe limitar as necesidades a determinados recursos ou prestacións senón que cada cidadán ten unhas necesidades propias por ser este único e distinto ó resto, é preciso establecer un traxe a medida respecto a qué recursos podería necesitar e compaxinar.


Poderán coincidir en ocasións necesidades comúns na inmensa maioría pero é recomendable ca rixidez da norma que é o que acontece considere establecer certa flexibilidade social e non se encaixonen en parámetros administrativos que non se axustan ás necesidades reais. Incluir no catálogo novos recursos sociais cotidiáns permitiría dar resposta ás necesidades, que ditas prestacións ou servizos sexan compaxinados en toda a sua extensión situación que hoxe por hoxe non se permite facer.


A figura do asistente persoal que si está recoñecida na Ley de Dependencia pero que a súa implantación operativa no noso país é case inexistente é un recurso decisivo para os colectivos de persoas con discapacidade.


5.- Fago reseña á importancia de que haxa un maior número de prazas en pisos protexidos ou vivendas de transición por ser estas un recurso importante para as persoas novas. Os recursos dos dispositivos comunitarios concebidos no seu momento para o Plan Estratéxico de Saúde Mental 2006-2011 foron prácticamente cubertos cos usuarios que figuraban nos recursos das distintas asociación e que tiñan convenios  suscritos anteriormente a súa entrada en funcionamiento polo que a estimación necesaria que se fixo no seu intre nunca atendeu o seu verdadeiro alcance.


6.- A necesidade imperiosa de que aqueles doentes que residindo en unidades residenciais especializadas e tendo 60 anos poidan de xeito inmediato pasar dun recurso de saúde mental a un normalizado do Servizo de Dependencia. Desta xeito se habilitarían prazas para que outras persoas onde a gravidade da súa patoloxía e a idade requira dun recurso coma o mencionado.


7.- A creación de mais equipos de profesionais de continuidade de cuidados na comunidade para atender e conter ós doentes no seu medio evitando deste xeito reingresos innecesarios.


8.- Unha verdadeira resposta gubernativa sobre a verdadeira inserción laboral destas personas. Os cidadáns con enfermidade mental están á cola dos colectivos con algún tipo de discapacidade que están presentes nas tasas de actividade no mercado laboral.

 

A Asociación Española de Emprego con Apoio ven reclamando que é necesario co emprego con apoio sexa regulado, ata agora favorecéronse empresas con emprego protexido sen que realmente os distintos colectivos de persoas con discapacidade teñan o dereito de participar nun mercado laboral normalizado. En países como Alemaña ou o Reino Unido impóñense multas económicas polo incumprimento da normativa legal que obriga ós empresarios á contratación dunha porcentaxe destos cidadáns nas súas empresas.


9.- Fago unha crítica acerada sobre a situación social alarmante das persoas tuteladas pola FUNGA e a inexistencia dun ratio de profesionales/ tutelados. É vergoñenta a deixadez e o desprecio que dende a Consellería de Traballo e Benestar se fai con persoas que precisan da axuda estatal a cal ven imposta dende  unha instancia xudicial. Ó respecto a Consellería na súa contestación o Valedor do Pobo non fixo nin unha soa mención sobre elo. Non terían vergoña xustificar que 2.015 persoas de carne e óso no ano 2012 eran atendidas por 20 profesionais da FUNGA e que tres anos mais tarde as cifras se incrementasen e os profesionais segan sendo os mesmos.


OPINIÓN DAS PARTES DENUNCIADAS Y DOS REQUIRINTES

 

Ambas consellerías defendenderon as súas aportacións profesionais como cabía de esperar. Para ilo péganse á norma por moi inxusta e incoherente esta que sexa e omiten outros aspectos da denuncia por ser estes moi reveladores en canto os datos aportados. Respecto á Consellería de Traballo e Benestar é destacable o seu malestar lendo as súas alegacións, seguramente sabe mal que un sinxelo profesional do social poña en valor ou cuestione as políticas sociais que se fan en Galicia e que son sustentadas pola rixidez e inoperancia de quen as aplica. Esta rixidez contaminada da norma faise extensible pola carencia formativa sobre a realidade das necesidades de persoas con patoloxía psiquiátrica, reflíctese na súa postura a soberbia de quen nega a exclusión social de este colectivo de discapacitados.


Os informes que requiríu o Valedor ó Colexio de Médicos, ou de Traballo Social e a asociación FEAFES ven a avalar dun xeito contundente o que denuncio e que ambas administración negan, manipulan e manifiestan un malestar froito dunha xustificación profesional errada e fracasada.

 

Con todo elo o Valedor do Pobo considera necesario elaborar un informe especial e monográfico sobre a situación real deste colectivo de cidadáns. O informe pretende ser unha reflexión global sobre as situación inxustas que as persoas con discapacidade mental padecen pola inacción das nosas políticas do benestar.


O INE deu publicidade ós datos e conclusións da “Enquisa de Integración Social e Saúde” no ano 2013 onde Galicia figura entre as cinco primeiras comunidades do país onde as persoas con discapacidade sinalan a falta de axudas personais ou técnicas nas súas vidas.

 

Nos Informes o Parlamento de Galicia de 2008, 2009, 2010, 2011 e 2012 o Valedor dedica un amplo comentario demoledor ós problemas de aplicación da Ley de Dependencia en Galicia ás persoas con discapacidade intelectual en Galicia. Entre os comentarios estos fan alusión ós abundantes retrasos na efectividade dos dereitos recoñecidos a través desta Ley. A grande maioría das reclamacións da área de servicios sociales refírense a diferentes aspectos da súa aplicación pero sobre todo a retrasos e a falta de pago de atrasos en caso de falecemento do dependente despois do vencemento dos largos plazos que a administración ten para resolver.

 

A consellería argumenta que ¨¨o calendario de aplicación progresiva da Ley de Dependencia obriga a demorar a atención dos valorados con menor grado, algo que aínda hoxe, sete anos despois da entrada en vigor da ley, afecta ós dependentes moderados, moitos dos cales se atopan á espera de recibir atención. En consecuencia interpreta que non resulta legalmente posible a atención de discapacitados ou discapacitadas con menor grao de dependencia.


Esto significa que a administración os exclúe, situación que antes de que entrase a Ley de dependencia non acontecía¨¨. A actual aplicación que se está a dar da Ley de Dependencia “en moitos casos tan só supón a pérda de convenios anteriores. O Valedor afirma que a precarización é froito da limitación dos recursos financeiros desas políticas complementarias.


Pero aparte das limitacións de inversión hai outras artimañas administrativas que deben xustificar o salvaxe recorte orzamentario e coma se articula e se pon en marcha coa  permisividade da maquinaria do funcionariado revisións de valoracións que conlevan unha baixada considerable na valoración inicial realizada en doentes onde a cronicidade os empurra o deterioro progresivo. Xa menciona O Valedor ¨cómo se detectan diferencias considerables e non xustificadas nas valoracións de dependencia entre as distintas delegacións territoriais e incluso nas mesmas delegacións entre os distintos usuarios, non correspondéndose coas súas necesidades reais e coherente co grao de discapacidade recoñecido”.

 

A RESPONSABILIDADE CIDADÁ

 

Calquera pode dar conta de multitude de estudios públicos e privados onde resulta moi revelador a falta de consideración das nosas administracións públicas respecto á xente mais vulnerable deste país, pero non nós enganemos os reproches non son a solución a esta casta política insensible, é o propio administrado quen debe esixir consecuencias políticas e administrativas antes as tropelías que estamos a vivir.


Os nosos dereitos recoñecidos deberían ser respaldados por un poder xudicial independente encargado de garantír os dereitos constitucionais das capas sociais mais vulnerables deste país.


Hay determinadas medidas neste país que a cidadanía debería considerar, resulta moi difícil mellorar a calidade de vida dos cada vez maior número de excluidos sociais cando neste país hai que soster a 1 político/ 1000 habitantes, en Alemaña coa cal este goberno lle gusta comparase é de 1/100. Se as cifras de políticos en España se igualasen con Alemaña o aumento do orzamento no presupuesto destinado a Sanidade, Educación ou Servicios Sociais aumentaría espectacularmente non só polo aforro de soldos e privilexios senón pola ineficacia na xestion publica que han demostrado facer.


Otra cuestión que nos atinxe e o relativo os psotos de libre designación na administración, coa nova Lei de Emprego  Público aplicada correctamente ese xermen nocivo na administración pública de alto control económico e financeiro as miradas e intervencións sociais sobre as nosas persoas mais vulnerables non quedaría nunha situación de desprecio. Dicía o Presidente do Tribunal de Contas nunha conferencia sobre o comportamento ético da xestión pública ¨é difícil atallar un problema cando a chave da xeneralización indiscriminada da libre designación tena precisamente o persoal de libre designación, persoal eventual ou os políticos gobernantes.


Con esta denuncia só pretendo coma miles de ciudadáns neste país que non crean que este xeito de dirixir un país e unha administración pública dende a soberbia, mediocridade e insensibilidade humana vaiamos creer e aceptar as turbias explicacións do ben que administran as nosas necesidades sociais.


Milleiros de ciudadáns malviven neste país por lles negar o seu dereito constitucional a vivir dignamente, outros milleiros carecen xa do valor das súas necesidades e dereitos por haber falecido esperando.              


Cando haxa unha administración capaz de por en valor a necesidade de establecer que profesionales de sectores tan estratéxicos coma a educación, saúde, traballo, xustiza, vivenda e servicios sociais traballen coordinadamente de xeito efectivo a prol dos cidadáns con discapacidade será o sinal de que o cambio na política é sustituído dende o interés partidista duns poucos polo valor humanístico de moitos.


Este artigo coma tantos outros servirá para moi pouco, únicamente para deixar testemuña alo menos pola miña parte da permisividade que se lle concede a esta clase política inducida pola pasividade que temos coma pobo. Dende hai moito tempo teño exiguas esperanzas co meu pobo, resúltame inaceptable ca mediocridade fose quen de por o noso país e as vidas dos mais vulnerables contra as cordas, iso permiteme non creer na nosa firmeza coma sociedade movilizadora, esixente e coidadora da xente necesitada.